Πόσες φορές, μέχρι σήμερα, έχεις πιστέψει σε συμπληρώματα διατροφής για να χάσεις κιλά; Συχνά, μας εκπλήσσετε όταν έρχεστε στο γραφείο γνωρίζοντας πολλά, αν όχι όλα, τα αδυνατιστικά σκευάσματα που κυκλοφορούν. Και ενώ, καταλαβαίνουμε ότι προφανώς θα ήταν πιο εύκολο να πάρεις ένα συμπλήρωμα διατροφής σε χάπι από το να κάνεις «δίαιτα», αυτό που μας στενοχωρεί είναι ότι, για κάποιους από σας θα είναι μία ακόμη ανεπιτυχή προσπάθεια που θα σας απογοητεύσει.

Έχεις αναρωτηθεί, πόσα χρήματα έχεις ξοδέψει μέχρι τώρα, άραγε, σε συμπληρώματα διατροφής για να χάσεις κιλά ή σε αδυνατιστικές κρέμες;  Στην Αμερική ξοδεύονται 2.1 δις δολάρια το χρόνο σε συμπληρώματα διατροφής με σκοπό την απώλεια βάρους. Γνωρίζεις κανέναν, ωστόσο, που να αδυνάτισε χρησιμοποιώντας κάποιο συμπλήρωμα; Σε αυτό το άρθρο αποφασίσαμε να αναλύσουμε όσο πιο διεξοδικά, ωστόσο, απλουστευμένα, μπορούμε, το θέμα των συμπληρωμάτων με μια ελπίδα να δεις γιατί οι «τόοοοοσες» αλλαγές προς έναν υγιεινό τρόπο ζωής είναι η μόνη και καλύτερη λύση για σένα!

Ποιες ουσίες συναντάμε στα συμπληρώματα απώλειας βάρους και με ποιο τρόπο δουλεύουν;

Ανάμεσα στα συστατικά που περιέχονται στα συμπληρώματα διατροφής με σκοπό την μείωση του βάρους θα διαβάσεις συνήθως κάποιες φυτικές ίνες (π.χ. γλυκομαννάνη, β-γλυκάνη, ψύλλιο, guar gum), μέταλλα (π.χ. χρώμιο, ασβέστιο), βότανα και άλλες σύνθετες ουσίες (π.χ. αφρικάνικο μάνγκο, πικρό πορτοκάλι, Garcinia cambogia, πράσινο τσάι, καφεΐνη, καψαϊκίνη, CLA κ.ά.). Οι μηχανισμοί με τους οποίους ισχυρίζονται ότι δρουν στο σώμα σου προκειμένου να φτάσεις σε μείωση βάρους είναι οι εξής:

  1. Μειώνουν την απορρόφηση εκείνων των θρεπτικών συστατικών του γεύματος που σου δίνουν θερμίδες όπως για παράδειγμα η χιτοζάνη που δεσμεύει το λίπος των τροφών που καταναλώνεις. Σ’ αυτή τη κατηγορία συστατικών θα παρατηρήσεις τις περισσότερες πεπτικές ενοχλήσεις καθ’ ότι τα θρεπτικά συστατικά που δεν απορροφούνται φτάνουν στο έντερο αναλοίωτα πυροδοτώντας καταστάσεις όπως  διάρροιες, μετεωρισμό κλπ.
  2. Μειώνουν την όρεξη ώστε να μην αναζητήσεις να φας περισσότερο φαγητό ,όπως το πικρό πορτοκάλι και το χρώμιο.  Πότε θυμάσαι, αλήθεια, να ήταν η τελευταία φορά που είπες ότι πεινάς και γι’αυτό το λόγο παρα-έφαγες; Ακριβώς… συνήθως δεν παρατρώμε λόγω βιολογικής πείνας!
  3. Αυξάνουν τον κορεσμό κάνοντάς σε να νιώθεις γεμάτος ή φουσκωμένος ώστε και πάλι, να φας λιγότερο. Τέτοια παραδείγματα είναι συνήθως οι φυτικές ίνες. Και πότε ήταν η τελευταία φορά που είπες «Ουφ έσκασα, αλλά ήταν ωραίο το άτιμο, δε μπορούσα να το αφήσω»;
  4. Μειώνουν το σωματικό λίπος εμπλεκόμενο σε κυτταρικές διεργασίες που λύουν το λίπος (λιπόλυση) και μειώνουν την λιπογένεση. Ένα παράδειγμα είναι το CLA.  Και εδώ έχουν παρατηρηθεί κάποια πεπτικά προβλήματα ωστόσο, η όποια αποτελεσματικότητα φαίνεται να απαιτεί παράλληλα και άσκηση!
  5. Αυξάνουν το μεταβολισμό και την θερμογένεση μέσω επίδρασης στο κεντρικό νευρικό σύστημα συνήθως, όπως η καφεΐνη και η καψαϊκίνη. Μήπως με τόσους καφέδες που πίνεις, δεν έπρεπε, ήδη, να έχεις το βάρος που θες;

Να ξανατονίσουμε ότι οι μηχανισμοί αυτοί είναι οι προτεινόμενοι από τους παρασκευαστές των σκευασμάτων. Οι μελέτες μέχρι στιγμής έχουν αποτύχει να τα αποδείξουν.

Ποια είναι η αποτελεσματικότητα και η ασφάλειά τους;

Λίγες είναι οι δραστικές ουσίες για τις οποίες το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας των ΗΠΑ έχει καταλήξει ότι «πιθανώς να έχουν μικρή επίδραση στην απώλεια κιλών».

Πρόσεξες τη λέξη «μικρή»;

Είναι γιατί η όποια μείωση βάρους ήταν όντως μικρή και κλινικά μη σημαντική, όπως επίσης πλαισιωνόταν πάντα με ταυτόχρονη διατροφή και άσκηση.

Πρόσεξες επιπλέον, τη λέξη «πιθανώς»;

Δεν χρησιμοποιείται τυχαία, αλλά αποδίδει τα πολλά προβληματικά σημεία που έχουν οι έρευνες που μελετούν τα συγκεκριμένα συμπληρώματα και δυσχεραίνουν την κατάληξη σε ένα συμπέρασμα. Πιο συγκεκριμένα:

  • Ένα συμπλήρωμα συνήθως περιέχει πολλαπλά συστατικά, γεγονός που κάνει πιο δύσκολο τον εντοπισμό του συστατικού που τυχόν να έχει κάποια αποτελεσματικότητα.
  • Και το αντίστροφο, μπορεί να υπάρχουν ερευνητικά δεδομένα για κάποιες δραστικές ουσίες μεμονωμένα αλλά το πώς συμπεριφέρονται σε μια σύνθεση με άλλα συστατικά είναι άγνωστο. Επίσης, άγνωστη είναι και η δοσολογία πολλές φορές που συμμετέχει αυτό το συστατικό στο τελικό σκεύασμα.
  • Σε κάποιες περιπτώσεις τα διαθέσιμα δεδομένα δεν προέρχονται από κλινικές δοκιμές σε ανθρώπινο πληθυσμό αλλά από εργαστηριακές μελέτες ή μελέτες σε πειραματόζωα.
  • Οι μελέτες μπορεί να είναι λίγες, να έχουν μικρό αριθμό συμμετεχόντων, μικρή διάρκεια ή/και να περιέχουν μεθοδολογικά προβλήματα.
  • Σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις, απαιτείται παραπάνω ερευνητική δουλειά για να ισχυροποιηθούν τα συμπεράσματα ή να είναι κατάλληλα γενίκευσης στο πληθυσμό.

Από τα παραπάνω διαθέσιμα στοιχεία, δεν υπάρχει κανένα συμπλήρωμα χωρίς σχετικές παρενέργειες, γεγονός που καθιστά την ασφάλειά τους αμφιλεγόμενη. Τις περισσότερες φορές οι παρενέργειες αυτές μπορεί να είναι ήπιες όπως όταν έχουν να κάνουν με συμπτώματα του γαστρεντερικού συστήματος π.χ. μετεωρισμό, έμετοι, δυσκοιλιότητα, διάρροια, οπισθοστερνικό καύσο κ.ά. Άλλες φορές όμως, μπορεί να είναι πιο σοβαρές όπως αρρυθμίες, υπέρταση, πονοκέφαλος, άγχος, επιληπτική κρίση, αλλεργία κ.ά. Το ζήτημα, τελικά, είναι κατά πόσο σε ικανοποιεί η ποιότητα αυτών των μελετών ως προς το θέμα της ασφάλειας; Εμείς δε θα παίρναμε το ρίσκο…

Είναι πολύ σημαντικό επίσης να θυμάσαι ότι, κάποια από αυτά τα συστατικά μπορεί να αλληλεπιδρούν με φάρμακα που ενδεχομένως παίρνεις και συστήνεται να ενημερώνεις τον ιατρό σου για αυτά!

Πώς ρυθμίζεται η κυκλοφορία των συμπληρωμάτων διατροφής από τον ΕΟΦ;

Ήξερες αλήθεια ότι, η συντριπτική πλειοψηφία των παραγωγών/παρασκευαστών συμπληρωμάτων δεν διενεργούν κάποια μελέτη επάνω στην αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια του σκευάσματός τους; Κάτι τέτοιο δεν κρίνεται απαραίτητο για τα συμπληρώματα διατροφής από τον ΕΟΦ, εφόσον δεν περιέχουν φαρμακευτικές/ δραστικές ουσίες. Γι’ αυτό και τα συμπληρώματα λαμβάνουν έναν αριθμό γνωστοποίησης από τον ΕΟΦ και όχι αριθμό έγκρισης.  Με απλά λόγια, ο ΕΟΦ πιστοποιεί αυτά τα συμπληρώματα ως ασφαλή προς χρήση και όχι ως αποτελεσματικά!

Η ίδια πολιτική ακολουθείται και από τον αντίστοιχο φορέα στις ΗΠΑ (τον FDA), όπου την ευθύνη για την υπόσταση των ισχυρισμών τους αλλά και της ασφάλειας φέρουν μόνο οι παρασκευαστές τους. Φυσικά, ο φορέας δρα σε περίπτωση απάτης ή ανίχνευσης επικίνδυνων σκευασμάτων όπως έκανε στην περίπτωση της εφέδρας, απαγορεύοντας τη χρήση της ως μη ασφαλής! Πρόκειται για ένα διεγερτικό του νευρικού συστήματος που ήταν μεν, αποτελεσματικό στη μείωση του βάρους αλλά, οι παρενέργειές του έφταναν μέχρι και το εγκεφαλικό επεισόδιο, το έμφραγμα του μυοκαρδίου και τον θάνατο.

Τι ισχύει για τα υποκατάστατα γεύματος;

Αυτή η κατηγορία σκευασμάτων δεν θεωρείται συμπλήρωμα διότι δεν συν-πληρώνει αλλά υποκαθιστά την διατροφή. Ο λόγος για κάποια ροφήματα, μπάρες και άλλα τεχνητά επεξεργασμένα τρόφιμα τα οποία περιέχουν όλα τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται ο οργανισμός αλλά χωρίς τις θερμίδες! Ακούγεται ενδιαφέρον, σωστά;

Και μπορεί προσωρινά να αποδώσουν, αλλά τι θα γίνει όταν γυρίσεις στις ανθρώπινες συνήθειές σου; Τι θα μαγειρεύεις; Πώς θα αντιμετωπίσεις τους πειρασμούς σου; Να, λοιπόν, γιατί δεν δουλεύουν τελικά στη μείωση βάρους… Διότι απλούστατα δε σε μαθαίνουν να τρέφεσαι με αληθινό φαγητό! Θα μπορούσαμε να αναλύσουμε και άλλους λόγους που τα συγκεκριμένα σκευάσματα θα έπρεπε να αποφεύγονται, όπως η ασφάλειά τους ή οι μη ειδικοί που τις συστήνουν, αλλά ας μη πλατιάσουμε και βγαίνουμε εκτός θέματος!

Πότε μπορεί ένα συμπλήρωμα διατροφής να χρειάζεται σε ένα πλάνο απώλειας βάρους;

Μμμμ αυτό, δεν το περίμενες ε;

Φυσικά, δεν αναφερόμαστε στα σκευάσματα που διαφημίζουν την απώλεια βάρους αλλά σε συμπληρώματα βιταμινών και μετάλλων που μπορεί να προκύψουν αναγκαία όταν ιατρικοί λόγοι επιβάλλουν την άμεση και απότομη απώλεια βάρους. Ένα πολύ-βιταμινούχο/μεταλλούχο σκεύασμα που δεν εξέχει το 100% της προτεινόμενης πρόσληψης για τα συστατικά του μπορεί να είναι ένα βοήθημα όταν η λεγόμενη υγιειονοδιαιτητική παρέμβαση (ρύθμιση διατροφής και σωματικής δραστηριότητας, διατροφική συμπεριφορά)  είναι μακροχρόνια ή η αθλητική δραστηριότητα αυξάνει τις απαιτήσεις.

Αντίστοιχα, η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να οδηγήσει σε διατροφικές ελλείψεις π.χ. σε λιποδιαλυτές βιταμίνες όπως η βιταμίνη D, και πολύ περισσότερο ένα βαριατρικό χειρουργείο. Καταλαβαίνεις όμως, ότι η ύπαρξη ενός διατροφικού συμπληρώματος σε ένα τέτοιο πλάνο απώλειας βάρους έχει να κάνει με την υγεία και την φυσιολογική λειτουργία του σώματος και όχι με την απώλεια βάρους αυτή κάθε αυτή.

Για να συνοψίσουμε λοιπόν:

  • Τα συμπληρώματα διατροφής με σκοπό τη μείωση βάρους είναι ανεπαρκώς μελετημένα και δεν απαιτείται κάποια κλινική μελέτη για την απόδοση του αριθμού γνωστοποίησης τους από τον ΕΟΦ πριν την κυκλοφορία τους.
  • Η διαθέσιμη, προβληματική, βιβλιογραφία δείχνει ελάχιστη έως καθόλου αποτελεσματικότητα και παρενέργειες που σχετίζονται κυρίως με το πεπτικό σύστημα αλλά και με το καρδιαγγειακό.
  • Είναι απαραίτητη η συμβουλή του ιατρού για τη λήψη τέτοιων σκευασμάτων σε περίπτωση που λαμβάνετε οποιαδήποτε φαρμακευτική αγωγή ή πάσχετε από υπέρταση, καρδιαγγειακά, παθήσεις του ήπατος, διαβήτη ή οποιοδήποτε άλλο χρόνιο νόσημα.
  • Πολύ-βιταμινούχα ή άλλα σκευάσματα συμπληρωμάτων διατροφής μπορεί να είναι απαραίτητα σε κάποιες περιπτώσεις διαχείρισης βάρους.

Διάλεξε ό,τι σου ακούγεται λογικό και φυσιο-λογικό για τη ρύθμιση του βάρους σου

Κάτι μας λέει ότι κάθε φορά που μπήκες στο πειρασμό να αγοράσεις ένα τέτοιο συμπλήρωμα διατροφής ή να δοκιμάσεις το μαγικό «νερό με λεμόνι», ξέρεις μέσα σου ότι δε θα δουλέψει. Εμείς θα σου προτείνουμε να ακούσεις αυτή τη φωνή μέσα σου ή έστω να κρίνεις κάθε προτεινόμενη λύση με κοινή λογική και να απορρίπτεις ό,τι σου ακούγεται ακραίο ή έχει το παραμικρό παραθυράκι επικινδυνότητας.

Η καλύτερη πρακτική για τη διαχείριση του βάρους σου είναι η μείωση των θερμίδων που προσλαμβάνεις από ένα πλάνο σπιτικών υγιεινών γευμάτων και θρεπτικών τροφίμων και να αυξήσεις τις καύσεις σου κάνοντας παραπάνω σωματική δραστηριότητα. Και να, μια ευκαιρία να θυμίσουμε πιο αναλυτικά, τα βασικά βήματα για τη διαχείριση βάρους. Αν αισθάνεσαι ότι είναι ώρα να επενδύσεις στον εαυτό σου με σταθερά μεθοδικά βήματα προς ένα πετυχημένο αποτέλεσμα, εμείς είμαστε εδώ να σε βοηθήσουμε!

Δυσκολεύεστε να ρυθμίσετε το βάρος σας;

Ελάτε στο Ευτροφία να φτιάξουμε μαζί το πρόγραμμα διατροφής που σας ταιριάζει ώστε να πετύχετε τους στόχους σας!