Η κετογονική δίαιτα (“keto diet” για τους αγγλομαθείς) είναι μία …σταρ της εποχής μας στο χώρο της διατροφής, μιας και ακούγεται όλο και πιο έντονα τελευταία. Τι είναι, πώς εφαρμόζεται, τι αποτελέσματα έχει και πόσο ασφαλής είναι; Όλα αυτά παρακάτω!

 

Τι είναι;

Η κετογονική δίαιτα είναι ένα μοντέλο διατροφής πολύ (πολύ!) χαμηλών υδατανθράκων – λιγότερων από 50γρ την ημέρα (σκεφτείτε ότι μια μέτρια μπανάνα έχει περίπου 27γρ υδατανθράκων!). Ωστόσο, η κετογονική δίαιτα διαφέρει από τις άλλες χαμηλών υδατανθράκων δίαιτες, όπως η Atkins, στο ότι δίνει ιδιαίτερη έμφαση στο λίπος. Πρακτικά, σε μια κετογονική διατροφή, οι ημερήσιες θερμίδες προέρχονται κατά 60% από το λίπος, 30% από τις πρωτεΐνες και 10% από τους υδατάνθρακες.

Για την ιστορία, το μοντέλο αυτό πρωτοπεριγράφηκε το 1921 από τον Russel Wilder, όταν προτάθηκε σαν διατροφική θεραπεία για τις εμμένουσες επιληπτικές κρίσεις σε παιδιά. Και, όντως, η κετογονική διατροφή χρησιμοποιείτο ως θεραπεία σε τέτοιες περιπτώσεις μέχρι την επικράτηση των αντιεπιληπτικών φαρμάκων. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια έχει βρει πολλούς πιστούς οπαδούς με στόχο την απώλεια βάρους.

 

Τι μπορείς να τρως σε μια τέτοια διατροφή;

Πρακτικά, σε μια κετογονική διατροφή επιτρέπονται:

  • Σε αφθονία τρόφιμα όπως λάδι, ξηροί καρποί, αβοκάντο, βούτυρο, μπέικον, λάδι καρύδας και όλων των ειδών τα λιπαρά
  • Σε σχετικά υψηλή ποσότητα τρόφιμα με πρωτεΐνες (κρέας, τυρί, αυγά, ψάρια, κοτόπουλο κλπ)
  • Σε πολύ περιορισμένες ποσότητες, τρόφιμα που περιέχουν έστω και μικρές ποσότητες υδατανθράκων, όπως τα λαχανικά, τα φρούτα, τα σιτηρά και τα γαλακτοκομικά.

Να σημειωθεί ότι η κετογονική διατροφή παραδοσιακά δεν προτείνει τον περιορισμό των θερμίδων με κανένα τρόπο.

 

Πώς λειτουργεί;

Εν τάχει, η κετογονική διατροφή ωθεί το σώμα μας να αξιοποιεί τα αποθέματα λίπους ως καύσιμο για τους ιστούς του σώματος. Η διάσπαση του λίπους οδηγεί στη δημιουργία «κετονικών σωμάτων» (εξού και το όνομά της) τα οποία πλέον χρησιμοποιούνται ως πηγή ενέργειας αντί για την γλυκόζη, μια κατάσταση που ονομάζεται «κέτωση». Η διαδικασία αυτή ξεκινά 3-4 μέρες μετά την έναρξή της.

 

Τι αποτελέσματα έχει;

Όπως όλες οι χαμηλών υδατανθράκων δίαιτες, τα αποτελέσματα στη ζυγαριά είναι θεαματικά ειδικά στην αρχή όπου παρατηρείται και σημαντική απώλεια υγρών. Εφόσον το άτομο μείνει σταθερό σε αυτό το διατροφικό μοντέλο, η απώλεια βάρους είναι σημαντική.

Ταυτόχρονα, η αλλαγή αυτή στον τρόπο που το σώμα μας μεταβολίζει την τροφή έχει επιδράσεις και σε θέματα υγείας, άλλοτε θετικές και άλλοτε αρνητικές.

  • Στις θετικές αλλαγές, εκτός από την αντιμετώπιση της επιληψίας, φαίνεται ότι η κετογονική διατροφή ίσως συμβάλλει στην πρόληψη ασθενειών όπως τα καρδιαγγειακά, ο καρκίνος και άλλες νευρολογικές διαταραχές πέραν της επιληψίας (όπως η νόσος του Parkinson και Alzheimer), ακόμα και στην ακμή. Φυσικά, για όλα τα παραπάνω απαιτούνται πολλές ακόμα έρευνες προτού καταλήξουμε στη σύσταση μιας τέτοιας διατροφής για την αντιμετώπισή τους.

 

  • Ταυτόχρονα, η υιοθέτηση της κετογονικής διατροφής μπορεί, βραχυπρόθεσμα, να επιφέρει προβλήματα όπως εύκολη κόπωση, ζαλάδα, πονοκέφαλο και ευερεθιστότητα (γνωστά ως «κετογονική γρίπη») αλλά και άσχημη αναπνοή, δυσκοιλιότητα και ανεπάρκειες σε βιταμίνες.

 

  • Πιο σημαντικό, ακόμα, είναι ότι οι ακραίες ποσότητες πρωτεΐνης και λίπους ίσως δημιουργήσουν πρόβλημα στη λειτουργία του ήπατος και των νεφρών – ειδικά σε άτομα με προδιάθεση, ενώ δεν προτείνεται σε άτομα με διαβήτη τύπου Ι λόγω υψηλού κινδύνου κετοξέωσης.

 

Να τη δοκιμάσω;

Αν μας ρωτάτε, η ειλικρινής απάντηση θα ήταν «μάλλον όχι». Όχι τόσο λόγω των ακραίων συστάσεών της (αυτές ίσως να ταιριάζουν σε μια μερίδα του πληθυσμού) αλλά, κυρίως, επειδή αυτά που προτείνει δεν είναι εύκολα διατηρήσιμα μακροπρόθεσμα. Συχνά, ειδικά οι δίαιτες χαμηλών υδατανθράκων, προκαλούν θεαματικά αποτελέσματα στην αρχή αλλά το βάρος αυτό επανέρχεται πολύ εύκολα μόλις επανέλθουμε σε μια πιο φυσιολογική διατροφή.

Την ίδια στιγμή, μελέτες επί μελετών καταλήγουν στο ίδιο συμπέρασμα: δεν είναι το είδος της δίαιτας που ακολουθεί κάποιος που τον κάνει να χάνει βάρος. Είναι το πόσο του ταιριάζει και κατά πόσο μπορεί να συντηρήσει αυτό τον τρόπο διατροφής για μια ζωή. Και αν κάτι είναι χειρότερο από το να χάνετε και να παίρνετε βάρος με ακραίες δίαιτες, είναι, στην διαδικασία, να πλήξετε ανεπανόρθωτα και τη σχέση σας με το φαγητό. Είστε σίγουροι ότι αξίζει τον κόπο;

 

Πηγές:

Masood W, Uppaluri KR. Ketogenic Diet. [Updated 2019 Mar 21]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2019 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK499830/

Harvard Health Publishing. “Should you try the keto diet?” Published October 2018. Accessed May 2019.

“Low-fat vs low-carb? Major study concludes: it doesn’t matter for weight loss,” Examine.com, published on 20 February 2018, last updated on 25 April 2019, https://examine.com/nutrition/low-fat-vs-low-carb-for-weight-loss/

“Does “low-carb” have an official definition?,” Examine.com, published on 8 August 2017, last updated on 20 February 2018,https://examine.com/nutrition/does-low-carb-have-an-official-definition/