Ο καρκίνος αποτελεί σήμερα την 2η πιο συχνή αιτία θανάτου παγκοσμίως ενώ 1 στους 6 θανάτους παγκοσμίως αποδίδεται στον καρκίνο (δεδομένα από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, 2018). Περίπου το 1/3 αυτών μπορεί να αποδοθεί σε κάποιον τροποποιήσιμο παράγοντα τρόπου ζωής: αυξημένο βάρος, χαμηλή κατανάλωση φρούτων και λαχανικών,  έλλειψη φυσικής δραστηριότητας, κάπνισμα και αλκοόλ.

Συχνά η φροντίδα της διατροφής και της σωματικής κατάστασης του ασθενούς μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα κατά τη φάση της ενεργούς θεραπείας, όπου η κακή ψυχολογία και οι παρενέργειες της θεραπείας δυσκολεύουν πολύ την υιοθέτηση μιας ισορροπημένης διατροφής. Παράλληλα, η έλλειψη σωστής πληροφόρησης και καθοδήγησης από κάποιον ειδικό, οδηγούν συχνά τους φροντιστές στο να υιοθετούν ακραίους κανόνες διατροφής που τελικά περισσότερο δυσκολεύουν παρά βελτιώνουν την κατάσταση.

Ταυτόχρονα, έχει φανεί ότι η εξέλιξη της  θεραπείας σχετίζεται άμεσα με τη φυσική κατάσταση του ασθενούς πριν και κατά τη διάρκειά της. Εν συντομία, ο ογκολογικός ασθενής είναι σημαντικό να έχει μια όσο το δυνατόν ισορροπημένη διατροφή, να διατηρεί ένα σταθερό βάρος ή να ελαττώσει κατά το δυνατόν την απώλεια βάρους και να καλύπτει απαραίτητα τις ανάγκες του σε πρωτεΐνες, ώστε να ελαχιστοποιηθεί η απώλεια μυικού ιστού (μία από τις πιο συχνές παρενέργειες της ασθένειας και της θεραπείας).

Πρακτικά πώς μπορεί να γίνει αυτό;

Ακολουθούν μερικές πρακτικές συμβουλές για το πώς να φροντίσετε τη διατροφή ενός ασθενούς κατά τη διάρκεια της ενεργούς θεραπείας.

Γενικές συμβουλές ισορροπημένης διατροφής

  • Καταναλώστε άφθονα φρούτα και λαχανικά μέσα στην ημέρα, με ποικιλία χρωμάτων. Όχι μόνο θα καλύψουν τις θρεπτικές σας ανάγκες αλλά και θα σας κρατήσουν ενυδατωμένους.
  • Περιορίστε τα επεξεργασμένα τρόφιμα (έτοιμα γεύματα, κονσέρβες, γλυκά, αλλαντικά κλπ) κατά το δυνατόν.
  • Προτιμήστε φυτικής προέλευσης λιπαρά όπως ελαιόλαδο, αβοκάντο, ξηροί καρποί και αποφύγετε τα τηγανιτά.
  • Μην ξεχνάτε τη φυσική δραστηριότητα: μπορεί να βελτιώσει όχι μόνο τη φυσική σας κατάσταση αλλά και τη διάθεσή σας.
  • Αποφύγετε την υιοθέτηση ακραίων διατροφικών πρακτικών χωρίς επαρκή επιστημονική υποστήριξη.

Κάλυψη ενεργειακών και πρωτεϊνικών αναγκών

Επειδή κατά την ογκολογική θεραπεία επηρεάζονται συχνά η γεύση και η όρεξη του ασθενούς, η κατανάλωση τροφής μπορεί να γίνει προβληματική. Για το λόγο αυτό είναι σημαντικό να:

  • Προτιμώνται τρόφιμα υψηλής θρεπτικής αξίας, πλούσια σε ενέργεια (βλ. πίνακα παρακάτω)
  • Να καταναλώνεται τροφή τις ώρες της ημέρας που είναι πιο εύκολα ανεκτή (πχ το πρωί)
  • Να γίνονται μικρά και συχνά γεύματα, αντί για μεγαλύτερα και πιο αραιά μέσα στην ημέρα

Στον πίνακα παρακάτω θα δείτε κάποια από τα τρόφιμα που μπορούν να βοηθήσουν σε αυτό.


Τα μικρά σνακ μέσα στην ημέρα μπορούν πραγματικά να συμβάλλουν στις θρεπτικές ανάγκες και είναι καλύτερα ανεκτά από τα μεγάλα γεύματα. Μερικές ιδέες για σνακ πλούσια σε ενέργεια και πρωτεΐνη είναι:

  • Μιξ ξηρών καρπών με αποξηραμένα φρούτα
  • Γκρανόλα (μιξ δημητριακών με καρπούς κλπ)
  • Κριτσίνια με τυρί κίτρινο
  • Κριτσίνια ή κράκερς με σάλτσες (τυροσαλάτα, χούμους, σάλτσα πέστο, σάλτσα με αβοκάντο κλπ)
  • Δημητριακά πρωινού με γάλα
  • Σπιτικές μπάρες δημητριακών με ταχίνι ή φυστικοβούτυρο
  • Ψωμί με φυστικοβούτυρο και μέλι
  • Αλμυρά σνακ όπως πρέτζελ και κρακεράκια
  • Σπιτικά κέικ και μάφιν
  • Σπιτικά κουλούρια και μπισκότα
  • Κρέμες αραβοσίτου ή κρέμες βρώμης
  • Φρουτόκρεμα (ανάμεικτα φρούτα, γιαούρτι) με ξηρούς καρπούς
  • Ψωμί/κριτσίνια με αβοκάντο και αυγό βραστό
  • Αραβική πίτα με φέτα, ντομάτα, ελιές ή με αβοκάντο, αυγό και τυρί

 

Τι γίνεται αν το βάρος συνεχίζει να μειώνεται;

Εφόσον οι παραπάνω τακτικές δεν αποδώσουν (ή και συνδυαστικά με αυτές) ίσως σας προταθεί η χρήση κάποιου υπερθερμιδικού σκευάσματος διατροφής. Τα σκευάσματα αυτά που προτείνονται σε ογκολογικούς ασθενείς είναι πλούσια σε ενέργεια και πρωτεΐνη. Αναλόγως την κατάσταση θρέψης του ασθενούς και την ικανότητά του να φάει, προτείνεται ανάλογα η χρήση του σκευάσματος (πόσες φορές ημερησίως, ποιο ακριβώς σκεύασμα κλπ).

 

Η υποστήριξη και η σωστή καθοδήγηση μπορούν πραγματικά να βοηθήσουν πολύ τόσο τον ασθενή όσο και το συγγενικό περιβάλλον και φροντιστές. Απευθυνθείτε σε έναν ειδικό που θα απαντήσει έγκυρα στα ερωτήματά σας και θα σας βοηθήσει να φτιάξετε ένα ρεαλιστικό πλάνο δράσης για τη φροντίδα τους ασθενούς.

 

Πηγές:

American Cancer Society

National Cancer Institute

 

** Να σημειωθεί ότι όλα τα παραπάνω αποτελούν γενικές συστάσεις και θα πρέπει να προσαρμόζονται στις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε ασθενούς και σύμφωνα πάντα με την καθοδήγηση του θεράποντος ιατρού.