Είναι γεγονός πως στη σημερινή εποχή η προέλευση και η ποιότητα του φαγητού μας μας απασχολεί ιδιαίτερα και όχι άδικα. Η αύξηση στην εμφάνιση χρόνιων νοσημάτων σε συνδυασμό με την όλο και αυξανόμενη χρήση  νέων τεχνολογιών στην Παρασκευή τροφίμων μας έχουν κάνει καχύποπτους και ιδιαίτερα προσεκτικούς απέναντι στο τι βάζουμε στο τραπέζι μας. Στον αντίποδα έχουν αναπτυχθεί ένα σωρό κινήματα πιο υγιεινής διατροφής και συνολικά lifestyle, με την χορτοφαγία, την αποφυγή του κρέατος, τις βιολογικές καλλιέργειες και την αναζήτηση «αρχαίων» ή σπάνιων υπερτροφών να κερδίζουν όλο και μεγαλύτερο μέρος του καταναλωτικού κοινού. Παράλληλα, μια γρήγορη αναζήτηση στο διαδίκτυο θα σας εμφανίσει αμέτρητες σελίδες με προσωπικές απόψεις για το τι δουλεύει και τι όχι.

 

Η γκρίζα ζώνη της διατροφής

Η διατροφή είναι ένα θέμα που αναμφισβήτητα μας αγγίζει όλους και για το οποίο όλοι λίγο ή πολύ έχουμε άποψη. Μέσα από την καθημερινή αλληλεπίδρασή μας με το φαγητό, είναι αδύνατο να μην δημιουργήσουμε απόψεις γύρω από το τι είναι ή όχι καλό, ωστόσο είναι σημαντικό να αναγνωρίζουμε ότι αυτές αποτελούν υποκειμενικές απόψεις και όχι επιστημονικά τεκμηριωμένα δεδομένα.

Ειδικά στον τομέα της διατροφής, που αλληλεπιδρά με τόσους άλλους παράγοντες (γονιδιακούς, κοινωνικούς, ψυχολογικούς, κλπ), υπάρχουν πολλά ερωτήματα σε μια «γκρίζα ζώνη». Και για να το θέσουμε πιο απλά, στη διατροφή μπορούμε μόνο να μιλάμε για δεδομένα για τα οποία υπάρχει επαρκής επιστημονική υποστήριξη και άλλα για τα οποία τα δεδομένα που έχουμε δεν επαρκούν. Ακριβώς πάνω σε αυτό το γεγονός στηρίζεται ολόκληρο το μάρκετινγκ αμφιβόλου αποτελεσματικότητας προιόντων διατροφής, τα οποία ελλείψει περισσότερων δεδομένων, στηρίζουν την αποτελεσματικότητά τους σε μία και μόνη μελέτη (ή και σε καθόλου μελέτες..).

 

Μάρκετινγκ και γνησιότητα των ισχυρισμών διατροφής

Φυσικά, θα μου πείτε, πώς γίνεται ποτέ να είμαστε σίγουροι για αυτά που διαβάζουμε σκεπτόμενοι τα συμφέροντα των εταιριών τροφίμων και τα χρήματα που αυτές δαπανούν για έρευνα; Η απάντηση είναι ότι, το μόνο σίγουρο είναι ότι δε μπορούμε να εμπιστευόμαστε ισχυρισμούς που δεν έχουν καμία επιστημονική βάση.

Κλασσικό παράδειγμα, το γνωστό πλέον σε όλους, «τεστ δυσανεξίας», το οποίο υπόσχεται να εντοπίσει τις τροφές που εμποδίζουν τον μεταβολισμό μας ενώ στην πραγματικότητα δεν υπάρχει ουδεμία μελέτη που να δείχνει ότι το τεστ αυτό εντοπίζει καν αυτές τις τροφές (αφήστε που δεν υπάρχουν τροφές που «εμποδίζουν το μεταβολισμό μας»).

 

Ποιον να πιστέψω τελικά;

Τα ζητήματα διατροφής είναι ιδιαίτερα περίπλοκα, ακριβώς επειδή είναι αποτέλεσμα ενός συνδυασμού παραγόντων και το να εντοπίσουμε κάθε φορά τι ισχύει και τι όχι μπορεί να είναι δύσκολη αποστολή. Μερικές απλές συμβουλές:

  • Μην πιστεύετε ό,τι γράφεται στο διαδίκτυο: η ελευθερία λόγου δεν συνεπάγεται επιστημονικότητα, ούτε καν τεκμηριωμένο λόγο.
  • Σε γενικές γραμμές θα έλεγε κανείς πως ο,τιδήποτε ακούγεται πολύ εύκολο, απλό ή πολύ γρήγορο, έχει μεγάλες πιθανότητες να μην είναι έτσι.
  • Αντιμετωπίστε με κριτική σκέψη όσα ακούτε, όσα διαβάζετε και όσα ισχυρίζονται οι φίλοι ή τα πρόσωπα στην τηλεόραση: γνωρίζουν όντως για τι πράγμα μιλάνε; Μήπως έχουν οικονομικά συμφέροντα για αυτό που προωθούν; Τι διαπιστευτήρια έχουν; Είναι η εμπειρία ενός φίλου/γνωστού αρκετή ώστε να υιοθετήσετε και εσείς την μέθοδο που ακολούθησε;
  • Να είστε επιφυλακτικοί με πλουσιους τίτλους σπουδών και επαγγελματικών ιδιοτήτων. Ρωτήστε ευθέως το άτομο που συνεργάζεστε για τις σπουδές και την εμπειρία του. Είναι όντως τίτλος που υφίσταται ή απλώς ένα διαφημιστικό τρικ για προσέλκυση πελατών; Ενημερωθείτε για τα επαγγελματικά δικαιώματα των κατόχων συγκεκριμένων πτυχίων (τυπικό παράδειγμα η πώληση διατροφών/αδυνατιστικών προϊόντων από γιατρούς/αισθητικούς/γυμναστές/άτομα χωρίς καμία πιστοποίηση, πράγμα το οποίο δεν επιτρέπεται).
  • Απευθυνθείτε σε έναν έμπιστο Διαιτολόγο για συμβουλές διατροφής. Η διατροφή είναι μία επιστήμη που συνεχώς εξελίσσεται και το ζητούμενο για έναν σωστό επαγγελματία είναι να ενημερώνεται συνεχώς και να μην μένει στάσιμος σε πρακτικές του παρελθόντος ή σε διαφημιστικά τρικ.

 

(Δείτε την επίσημη καμπάνια του Πανελλήνιου Συλλόγου Διαιτολόγων για τις αρμοδιότητες και τις υπηρεσίες ενός Διαιτολόγου εδώ).